Det skålforma landskapet i Etne er et rikt jordbrukslandskap. Stor konsentrasjon av bergkunst, gravminne og busetnadsspor fortel om lang tids bruk.
Foto: Signe Nygaard, Hordaland fylkeskommune.
I ei tid der stadig meir jordbruksareal blir omdisponert til andre føremål, har Etne gått føre som eit føredøme i arbeidet med å ta vare på matjorda. Statsforvaltaren i Vestland omtalar Etne si planlegging som den mest jordvernvenlege i fylket dei siste åra.
Jordvern som ramme for samfunnsutvikling
Allereie frå starten av planarbeidet i 2022 har jordvern vore ei sentral føring for utviklinga av ny arealdel til kommuneplanen. Dette har vore uttrykt både politisk og administrativt, og har kome til syne gjennom fleire konkrete grep i planen.
Til dømes har kommunen gjennomført ein grundig gjennomgang av tidlegare byggeføremål på dyrka mark. Heile 85,6 dekar jordbruksareal vart tilbakeført frå byggeføremål til landbruks-, natur- og friluftsområde (LNF), noko som utgjer ein betydeleg reduksjon av planreserven.
Sterke føresegner for jordvern
Etne kommune har også innført nokre av dei mest restriktive føresegnene i fylket når det gjeld bygging i jordbruksområde. Mellom anna:
- Det skal ikkje byggjast på dyrka eller dyrkbar mark, eller på samanhengande beite- og skogområde av høg bonitet.
- Nye bustadar skal i hovudsak knytast til eksisterande vegar, og vegar skal ikkje leggjast over dyrka mark.
- Nye tiltak skal ikkje forringe landbrukseigedomar sin arrondering eller punktere kulturlandskapet.
Det er også stilt krav om at eventuell tapt dyrka mark skal erstattast med nytt dyrka areal.
Stor innsats – raskt levert
Då Statsforvaltaren innførte krav om oversikt over omdisponeringspotensial for jordbruksareal, snudde Etne kommune seg raskt rundt og leverte eit grundig og manuelt utarbeidd arealrekneskap på kort tid. Dette vitnar om eit sterkt engasjement og høg gjennomføringsevne – trass i avgrensa tekniske ressursar.
Eit levande jordbruk
Etne har det høgaste talet på jordbruksareal i drift i heile Vestland, med heile 90 % av areala registrert for tilskot. Dette speglar eit aktivt og levedyktig jordbruk – ikkje minst takka vere ein offensiv og framtidsretta næring.
Ein inspirasjon for andre kommunar
Nominasjonen til jordvernprisen er ikkje berre ein heider for Etne kommune, men også ei oppmuntring til andre kommunar om å ta ansvar for jorda vår. Statsforvaltaren trekkjer fram Etne som eit føredøme – både i gjennomføring og i haldningar.
Vi takkar for nominasjonen og ser det som ei stadfesting på at langsiktig planlegging og vern av matjord er avgjerande for ei berekraftig utvikling – lokalt og nasjonalt.
Nominasjon til nasjonal jordvernpris 2025 frå Vestland.pdf (PDF, 2 MB)
Statsforvaltaren i Vestland nominerer